Reformer - poziom 9

Poziom 1: Oświecony mędrzec

Na najwyższym poziomie rozwoju Reformer nie czuje już żadnego wewnętrznego przymusu, by nieustannie naprawiać świat, ponieważ ma już świadomość, że prawdziwa wartość nie wynika z przestrzegania zewnętrznych zasad, lecz z wewnętrznej, stabilnej i świadomej obecności, która pozwala żyć w zgodzie z rzeczywistością, choć jest ona niedoskonała. Wewnętrzny głos krytyka, który na niższych poziomach nieustannie ocenia, porównuje i koryguje, tutaj cichnie, a Reformer potrafi w pełni zaakceptować siebie, nie rezygnując z zaangażowania w rozwój. Na tym poziomie niczego już nie trzeba, nic nie musi wyglądać w określony sposób, nie ma też dobra ani zła, dzięki czemu działanie staje się łatwiejsze, bardziej naturalne i skuteczniejsze, bo nie towarzyszą mu ciągłe napięcie ani wewnętrzne niezadowolenie. Reformer potrafi wtedy dostrzec, że doskonałość nie jest stanem końcowym, który należy osiągnąć, lecz procesem, którego częścią są również błędy, dlatego już z nimi nie walczy. Akceptacja i czysta obecność – to one określają Reformera na pierwszym poziomie, a paradoksalnie motywują znacznie skuteczniej niż ciągłe poprawianie innych. Ludzie przy Reformerze na pierwszym poziomie czują się bezpiecznie i mają wsparcie, co pozwala im rozwijać się we własnym tempie. Reformer na tym poziomie nie utożsamia się już z rolą osoby naprawiającej błędy, lecz staje się uosobieniem głębszej prawdy, w której moralna postawa nie jest wynikiem wysiłku, ale naturalnym stanem istnienia Reformera.

Poziom 2 – Rozsądny

Na tym poziomie Reformer nie osiągnął jeszcze tak głębokiego, wewnętrznego spokoju jak na pierwszym poziomie, ale nadal potrafi świadomie kierować się swoimi wartościami, nie traktując ich jako źródła napięcia ani wymagań. Wybrane przez Reformera ideały są w tym stanie inspirującymi osobami, a nie surowymi wzorcami, do których trzeba natychmiast dostosować wszystko i wszystkich. Na razie jeszcze tego nie robi, ale przecież wciąż jesteśmy w zdrowej strefie, prawda?

Reformer funkcjonujący na drugim poziomie myśli jasno i uporządkowanie, a jego myślenie jest silnie ugruntowane etycznie. Jednocześnie zachowuje elastyczność, która pozwala mu brać pod uwagę także inne punkty widzenia i nie czuć potrzeby natychmiastowego korygowania każdej sytuacji. Choć dostrzega już błędy i braki w swoim otoczeniu, nie wywołują one w nim automatycznej krytyki ani wewnętrznego napięcia — postrzega je raczej jako okazje do rozwoju i nauki. W tym stanie jego stosunek do samego siebie jest znacznie bardziej akceptujący niż na niższych poziomach, choć od czasu do czasu pojawia się subtelna samokontrola i potrzeba, by robić coś „lepiej”. Nie jest ona jednak paraliżująca ani nadmiernie krytyczna, lecz przejawia się raczej jako pewna wewnętrzna dbałość o jakość.

W relacjach Reformer na tym poziomie często staje się inspirującym wzorem, ponieważ nie prawi kazań ani nie rozlicza innych, lecz po prostu żyje i działa w taki sposób, że inni w naturalny sposób odczuwają w jego obecności jakość, przejrzystość i konsekwencję. Ogólnie rzecz biorąc, jest to stan zrównoważonego, inspirującego i opartego na wartościach funkcjonowania.

3. poziom – Nauczyciel wierny zasadom

Na tym poziomie Reformer zdecydowanie wkracza w świat aktywnego działania i porządkowania, w którym ideały nie są już jedynie wewnętrznym kompasem, lecz przybierają postać konkretnych systemów, zasad i reguł działania, ponieważ dana osoba czuje, że nie wystarczy rozumieć, co jest słuszne — trzeba to także realizować w praktyce. W tym miejscu po raz pierwszy pojawia się wartość niejako w praktyce, co mówiąc prościej, oznacza, że Reformerowi nie wystarczy już wiedzieć, jak żyć właściwie — zaczyna to również pokazywać. Na trzecim poziomie funkcjonowanie jest jeszcze zdrowe, ale rozpoczyna się życie na pokaz, które będzie można zaobserwować na trzecim poziomie każdego typu. Na trzecim poziomie myślenie Reformera jest logiczne, uporządkowane i zorientowane na cel, a on sam odczuwa silną potrzebę zaprowadzania porządku wokół siebie, czy to w pracy, relacjach, czy nawet własnych procesach wewnętrznych. W tym stanie centralną rolę odgrywa przejmowanie odpowiedzialności, a Reformer zaczyna „brać sprawy w swoje ręce”, ponieważ czuje, że jeśli sam tego nie zrobi, sprawy nie potoczą się we właściwym kierunku. Na tym poziomie Reformer wciąż potrafi współpracować z innymi i nie staje się otwarcie krytyczny, jednak coraz mocniej dochodzi w nim do głosu wewnętrzne przekonanie, że istnieje właściwy sposób postępowania i ktoś musi go reprezentować.

W relacjach Reformer na tym poziomie jest rzetelny, uczciwy i zaangażowany, ale niepostrzeżenie może zacząć odgrywać rolę osoby wyznaczającej normy. Niekoniecznie otwarcie mówi o swoich oczekiwaniach, ale zachowaniem i decyzjami wskazuje, jaki kierunek uważa za właściwy. Dla innych może to być jednocześnie inspirujące i nieco przytłaczające, zwłaszcza gdy wyczuwają niewypowiedziane standardy, do których muszą się dostosować. Ważną cechą tego poziomu jest to, że elastyczność wciąż jest obecna, ale stopniowo maleje, spontaniczność schodzi na dalszy plan, a decyzje coraz częściej podejmowane są w oparciu o zasady, a nie bieżące doświadczanie sytuacji.

Ogólnie rzecz biorąc, jest to poziom wysokiej sprawności, odpowiedzialności i przywiązania do wartości, na którym Reformer potrafi wnosić do świata prawdziwą wartość. Jednocześnie pojawiają się już subtelne wewnętrzne napięcia i skłonności do sztywności, które, jeśli będą się nasilać, na kolejnych poziomach będą coraz bardziej zawężać myślenie i sposób działania.

Poziom 4 – Idealista

Wychodząc ze zdrowego funkcjonowania i wkraczając w przeciętne, Reformer coraz wyraźniej odczuwa, że wszystko „musi przebiegać właściwie” i że to on odpowiada za dopilnowanie tego, co wiąże się z coraz silniejszą potrzebą kontroli, nawet jeśli nie zawsze wyraża ją otwarcie lub bezpośrednio. Wcześniejsza elastyczność nadal maleje i choć wciąż potrafi się dostosować, wymaga to już świadomego wysiłku, a nie przychodzi mu naturalnie. Coraz większego znaczenia nabiera też potrzeba utrzymania porządku, struktury i działania zgodnego z zasadami. Reformer zaczyna subtelnie ograniczać innych i wywierać na nich presję.

W relacjach Reformer na tym poziomie często staje się cichą osobą kontrolującą. Niekoniecznie otwarcie dominuje, ale swoją obecnością i zachowaniem jasno daje do zrozumienia, co uważa za dopuszczalne, a co nie, co może wywoływać u innych presję, by się dostosować, lub skłaniać ich do wycofania się. Krytycyzm niekoniecznie jest jeszcze bezpośredni, ale można go już wyczuć w akcentach lub uwagach. 

Ten stan nadal jest funkcjonalny i często ceniony społecznie, ponieważ sprzyja zdyscyplinowanemu, rzetelnemu i konsekwentnemu działaniu. Jednocześnie wyraźnie obecne są już elementy sztywności i napięcia, które — jeśli będą się nasilać, a na kolejnym poziomie z pewnością tak się stanie — ujawnią się w bardziej otwartej krytyce i wewnętrznym niezadowoleniu.

5. poziom – Kontrolujący krytyk

Wspierające wskazówki wewnętrzne Reformatora, charakterystyczne dla wyższych poziomów, stopniowo zmieniają się w nieustannie oceniający i krytykujący głos, który niemal w każdej sytuacji szuka tego, co nie jest wystarczająco dobre, kto jest winny i co jeszcze należałoby poprawić lub zmienić, aby było dobrze. O tym, co jest dobre, decyduje już Reformator działający na piątym poziomie, a dobro to utrzymuje dzięki kompulsywnej kontroli jakości, która nie pozwala się zatrzymać ani odczuwać zadowolenia, bo zawsze znajdzie się kolejny szczegół, który nie jest jeszcze doskonały.

W tym stanie stosunek do samego siebie staje się wyjątkowo surowy, ponieważ Reformator stawia sobie wysokie, często nierealistyczne wymagania, a jeśli nie potrafi im sprostać, pojawia się silna samokrytyka, poczucie winy lub wewnętrzne napięcie. Akceptacja siebie znacznie spada, a jej miejsce zajmuje nieustanna potrzeba korygowania siebie, która wprawdzie może podtrzymywać wysoką wydajność, ale na dłuższą metę jest wyczerpująca i wyniszczająca wewnętrznie.

W relacjach krytyczne podejście przestaje być wyłącznie wewnętrznym doświadczeniem i coraz częściej ujawnia się na zewnątrz, w formie subtelnych uwag lub bardziej bezpośredniej informacji zwrotnej, która może brzmieć dla innych krytycznie lub roszczeniowo. Ale tylko dlatego tak brzmi, że właśnie taka jest. Chociaż Reformator często uważa, że pomaga lub coś ulepsza, jego otoczenie często odbiera to jako presję lub krytykę, co może powodować napięcia i dystans w relacjach, czyli zaczyna się niekończące się czepianie. Na tym poziomie Reformator coraz mniej potrafi odczuwać radość lub zadowolenie, ponieważ jego uwaga niemal automatycznie skupia się na brakach i błędach, więc pozytywne opinie też niespecjalnie go interesują, bo jego wewnętrzny krytyczny głos jest znacznie głośniejszy niż głosy z zewnątrz. Zaczyna się błędne koło i nic nie jest wystarczająco dobre.

Na piątym poziomie Reformator nadal działa bardzo sprawnie i często osiąga znakomitą jakość, a jednocześnie odczuwa już znaczne napięcie wewnętrzne, a jego wewnętrzny krytyk zaczyna kształtować sposób myślenia i relacje z innymi, torując drogę do jeszcze większego niezadowolenia na kolejnych poziomach z niemal wszystkiego i wszystkich.

6. poziom – Oceniający perfekcjonista

Na tym poziomie stoimy przed bramami piekła, ale jeszcze do niego nie weszliśmy. Widzimy je tylko z daleka, ale już je dostrzegamy. Funkcjonowanie Reformatora nagle się załamuje i wszystko zaczyna być czarne albo białe. Stany pośrednie znikają, nie ma kompromisu, jest tylko to, co słuszne i niesłuszne, dobre albo złe, a przejawów tego jest niezliczenie wiele. Na poziomie szóstym znikają niuanse i kontekst, przestaje się brać pod uwagę czynnik ludzki. Jednostka jest wtedy głęboko przekonana, że jej sposób widzenia nie jest tylko jedną z możliwych interpretacji, lecz samą prawdą, a każdy, kto myśli inaczej, może się odpierdolić, bo i tak nic z tego dobrego nie wyniknie. Wewnętrzny krytyczny głos jest na tym poziomie niemal nieustannie obecny i wyjątkowo silny, dlatego Reformator coraz częściej czuje, że w jego otoczeniu wiele rzeczy jest nie tak i że ktoś musi to powiedzieć albo naprawić. Temu wewnętrznemu przekonaniu może towarzyszyć poczucie moralnej wyższości, które często nie jest uświadomione, ale mimo to staje się widoczne w komunikacji i zachowaniu.

W relacjach Reformator staje się na tym poziomie wyraźnie osądzający. Współpraca staje się trudniejsza, elastyczność maleje, tolerancja spada do minimum, a Reformator coraz bardziej irytuje się tym, jak źle druga osoba robi wszystko. Czepianie się jej staje się codziennością, a w powietrzu zaczyna wisieć nieustanne napięcie podszyte niezadowoleniem.

Na tym poziomie funkcjonowanie Reformatora w coraz większym stopniu wyznaczają przywiązanie do zasad, osądzanie i wewnętrzne napięcie, co toruje drogę jeszcze silniejszym zniekształceniom emocjonalnym i behawioralnym na kolejnych poziomach.

Poziom 7 – Nietolerancyjny mizantrop

Stajemy tuż przed bramami piekła. Na tym poziomie wewnętrzny świat Reformatora staje się wyraźnie napięty i przeciążony, a on sam wywiera już na otoczenie trudną do zniesienia presję emocjonalną. Ponieważ głęboko wierzy, że gniew ani otwarta złość nie są właściwe, nie pozwala sobie wyrażać tych uczuć wprost, lecz je tłumi lub racjonalizuje. Nie sprawia to jednak, że znikają, a wręcz przeciwnie - tylko coraz bardziej go napinają.

Pojawia się pasywna agresja, wyraźny znak rozpoznawczy niezdrowego funkcjonowania. Zaczynają się drobne uszczypliwości, cyniczne uwagi i utrwalone niezadowolenie, które obejmuje już niemal wszystko.

Myślenie reformatora na siódmym poziomie znajduje się na ostatnim etapie, na którym jest on jeszcze zdolny do jakiegokolwiek dialogu, ale rozmowy te nie są już tak klarowne i prawie nie pojawiają się w nich inspirujące ani szlachetne myśli. To okres wyolbrzymiania błędów, a także dewaluacji, która pojawia się tu jako odwieczny szczurzy nawyk, polegający na całkowitym ignorowaniu pozytywów. Świat wydaje się reformatorowi coraz bardziej frustrującym miejscem, w którym inni nie chcą lub nie potrafią spełniać podstawowych oczekiwań, co jeszcze bardziej nasila gniew i izoluje reformatora. Bardzo ważne jest, by zauważyć, że na siódmym poziomie coraz silniejszy gniew reformatora zaczyna zwracać się przeciwko niemu samemu, a on sam zaczyna się krzywdzić i obwiniać. Pojawiają się destrukcyjne poczucie winy, wstyd oraz głęboka pogarda wobec świata i samego siebie.

W relacjach ten stan tworzy coraz większy dystans. U osób narcystycznych na tym etapie zaczyna się okres cichego bicia i milczącego dręczenia. Relacje na tym poziomie z dużym prawdopodobieństwem się rozpadają, ponieważ na siódmym poziomie reformator nie jest już jedynie niezadowolony z niewłaściwego zachowania partnera, ale wręcz zły i zaczyna go karać.

Ten poziom to stan wewnętrznego przeciążenia, w którym potrzeba kontroli i poprawności nie przynosi już stabilności, lecz przeciwnie, generuje coraz większe napięcie, podczas gdy tłumione emocje stopniowo podkopują jasność myślenia i zrównoważone funkcjonowanie, przygotowując grunt pod kolejne poziomy, na których przemoc przybiera już fizyczną formę.

Poziom 8 – Kompulsyjny obsesjonat

Jesteśmy w puli. Na ósmym poziomie reformator staje się bardziej radykalny, a jego światopogląd ulega znacznemu zawężeniu. Wcześniejsza potrzeba kontroli przeradza się w kompulsywny, niemal obsesyjny przymus, którego celem jest nie tylko utrzymanie „prawidłowego funkcjonowania”, lecz także całkowite wyeliminowanie błędów. To jednak, ze względu na samą naturę rzeczywistości, jest niemożliwe, więc jednostka wikła się w wewnętrzną walkę naznaczoną ciągłym poczuciem porażki. Świat wydaje jej się wtedy nie tylko niedoskonały, ale wręcz nie do zaakceptowania, dlatego stosuje coraz bardziej skrajne i rygorystyczne zasady oraz mechanizmy kontroli. Myślenie staje się sztywne, nie ma miejsca na inne spojrzenie na sprawy, a dyskusja jest już niemożliwa, bo odmienna interpretacja świata nie jest dla niej po prostu nie do przyjęcia, lecz wręcz zasługuje na karę. Jednostka praktycznie traci zdolność elastycznego interpretowania sytuacji, ponieważ ocenia każde zdarzenie przez wąski, zniekształcający filtr, który sama stworzyła i w którym nie ma miejsca na wyjątki ani niuanse.

Na poziomie 8 pojawia się przemoc fizyczna i wszelkie formy znęcania się, do których prowadzi niepohamowana już wewnętrzna złość. Stosunek do samego siebie również staje się coraz surowszy, ponieważ reformator wymaga perfekcji nie tylko od innych, ale i od siebie, a gdy nie potrafi jej utrzymać, pojawiają się silne skłonności do karania siebie, wstyd lub wewnętrzny lęk. Rozwija się nasilona kompulsywność, która w wielu przypadkach przenosi się na odżywianie, dlatego osoby o typie osobowości reformatora są spośród wszystkich typów najbardziej podatne na anoreksję lub bulimię. Oba zaburzenia występują najczęściej właśnie na tym poziomie rozwoju osobowości.

Na tym etapie ich relacje stają się niemożliwe do zrozumienia. Jeśli ktoś nadal jest przy nich, nieustannie go ranią i przytłaczają, a także nie stronią od otwartych konfliktów, wręcz celowo je wywołują. Krzywdzą drugą osobę bez poczucia winy, ponieważ reformator na poziomie 8 uważa już, że ma prawo „oczyścić świat z brudu”, wraz ze wszystkimi, którzy go, jego zdaniem, zanieczyszczają. Tożsamość reformatora na poziomie 8 stoi na skraju całkowitego załamania, a jest to ostatni etap, na którym można, a wręcz trzeba od niego uciec, ponieważ to, co następuje później, oznacza nie tylko całkowity rozpad osobowości, lecz także realne i poważne zagrożenie dla osób, które znajdą się przy reformatorze na poziomie 9.

Poziom 9 - Całkowite zniszczenie

Istnieje taki poziom ludzkiego okrucieństwa, na którym człowiek psychicznie i metodycznie doprowadza drugą osobę do skrajnego wyczerpania, zadając jej jak najwięcej bólu, a przy tym jest przekonany, że nawet całkowite zniszczenie drugiej osoby nie stanowi dla niej wystarczającej kary. Patologiczny reformator jest być może najbardziej okrutnym niszczycielem. Mówię „być może” tylko dlatego, że w najciemniejszych zakamarkach ludzkiej psychiki patologiczne skrajności innych typów osobowości również zasługują na osobną opowieść, a wręcz wymagają modlitwy. Na dziewiątym poziomie osobowość reformatora całkowicie się załamuje i pozostaje on uwięziony w surowej, bezlitosnej strukturze własnego świata wewnętrznego. Pierwotne dążenie reformatora do tego, by być dobrym, czystym i moralnym człowiekiem, ulega skrajnemu wypaczeniu i zaczyna on kierować się głębokim lękiem, że wszyscy są wadliwi, zepsuci i nie do uratowania, łącznie z nim samym. Człowiek w takim stanie nie jest już po prostu krytyczny ani perfekcjonistyczny, lecz niemal obsesyjnie skupia się na błędach, grzechach, niedoskonałości i moralnym zepsuciu.

W tym stanie Reformator nie widzi innego sposobu na oczyszczenie świata z jego zgnilizny niż całkowite zniszczenie i należy to rozumieć dosłownie. Na tym etapie Reformator staje się obsesyjny, a morderstwo jako ostateczne rozwiązanie staje się dla niego bardzo realną opcją, skoro nie ma innego rozwiązania. Wewnętrzny krytyk Reformatora nie jest już głosem, który pomaga mu się korygować, lecz okrutnym wewnętrznym sędzią, który nieustannie go atakuje i karze. Samokrytyka może przybrać tak skrajną formę, że człowiek nie jest w stanie zaznać jakiegokolwiek prawdziwego wewnętrznego spokoju. Każdy błąd może odbierać jako ostateczny dowód na to, że sam jest bezwartościowy, zepsuty lub beznadziejnie upadły.

Reformator funkcjonujący na dziewiątym poziomie może stać się fanatykiem i nie być w stanie zaakceptować, że inni ludzie mogą postrzegać świat inaczej. Może uważać, że tylko on zna prawdę moralną, a wszyscy inni są nieświadomi, nieodpowiedzialni lub moralnie gorsi. Najgłębszą tragedią tego stanu jest to, że Reformator pierwotnie pragnął czystości i sprawiedliwości, lecz ostatecznie pochłaniają go własna wewnętrzna nienawiść i przymus kontrolowania. Tłumiony gniew w nim urósł już do ogromnych rozmiarów, a jedyne pytanie brzmi, czy skieruje tę niszczycielską nienawiść przeciwko sobie, czy będzie chciał wymierzyć ostateczną sprawiedliwość na zewnątrz.

Jedną z najmroczniejszych cech dziewiątego poziomu jest to, że człowiek może w końcu zwrócić się przeciwko samemu sobie. Ponieważ wymaga od siebie nieosiągalnej doskonałości, może żyć w ciągłym poczuciu porażki i mieć wrażenie, że nigdy nie będzie wystarczająco czysty, dobry ani godny, co może prowadzić do głębokiej nienawiści do samego siebie. Osobowość niemal całkowicie traci wtedy kontakt z samoakceptacją, współczuciem i żywymi ludzkimi uczuciami. 

Porządek, którego szukał przez całe życie, na tym etapie nie daje mu już spokoju, lecz staje się duszącą sztywnością. Wtedy Reformator odczuwa wstyd, przede wszystkim przed samym sobą, a to jedyna rzecz, z którą nie potrafi już sobie poradzić i której na tym poziomie nie jest już w stanie w żaden sposób opanować. Proces dobiegł końca i został ostatecznie zamknięty.

Aby zrozumieć ciemną stronę typu osobowości 1, trzeba dostrzec jedną bardzo ważną rzecz. Typ 1 nie staje się niebezpieczny dlatego, że przestaje być moralny, lecz dlatego, że jest tak pewny własnej moralności, iż nie potrafi już sobie wyobrazić, że może się mylić. W tym stanie człowiek nie tylko w coś wierzy, ale się z tym utożsamia. Nie jest naśladowcą systemu moralnego, sam staje się jego reprezentantem, a gdy do tego dochodzi, pojawia się niebezpieczna logika: jeśli ja reprezentuję dobro, to każdy, kto jest przeciwko mnie, reprezentuje zło.

W takim stanie często pojawiają się zachowania takie jak bezlitosne osądzanie i poczucie moralnej wyższości. Klasycznym przykładem jest stopniowe nabieranie przekonania, że widzi się właściwą drogę wyraźniej niż ludzie wokół. W najciemniejszych stanach typu 1 pojawia się myśl, że niektórzy ludzie zasługują na karę, upokorzenie lub wykluczenie, ponieważ naruszyli porządek. Większość typów przekracza granice moralne bez poczucia winy, a typ 1 często robi to z poczucia moralnego obowiązku.

W historii za wieloma prześladowaniami religijnymi, czystkami ideologicznymi, fanatyzmem politycznym czy moralnymi krucjatami można rozpoznać tę dynamikę.

Te często zbrodnicze czyny przeciwko ludzkości nie wydarzyły się dlatego, że sprawcy byli źli albo sami się za takich uważali - wręcz przeciwnie. Wydarzyły się dlatego, że uważali się za niezwykle dobrych i popełnili je w imię świętej prawdy, widząc siebie na moralnych wyżynach. Warto się w tym miejscu na chwilę zatrzymać, bo ważne jest, aby coś zrozumieć.

Ludzie popełniający ludobójstwo myśleli o sobie, że robią coś dobrego. I to nie tylko coś dobrego, ale coś wyjątkowo moralnego, słusznego, za co ludzkość im podziękuje, a oni sami staną się bohaterami. I tu dochodzimy do sedna. Ludzki umysł jest zdolny posunąć się tak daleko, tak bardzo zniekształcić rzeczywistość. 

Dlatego musimy zająć się tym tematem, bo ci ludzie żyją wśród nas. Nie należy wyobrażać sobie osób w stanie patologicznym jako siedzących w ciemnym pokoju, nie wiedzących nawet, gdzie są, i śliniących się. Żyją wśród nas, pracują, chodzą na urodziny, mieszkają po sąsiedzku, chodzą na festiwale i koncerty, kupują meble i uczestniczą w firmowych imprezach bożonarodzeniowych. Pytanie brzmi tylko, kogo spotkają i kiedy im odbije.

Ponieważ gdy człowiek traci zdolność do kwestionowania samego siebie, moralność łatwo może stać się bronią, a w tej chwili sumienie staje się fanatyzmem, porządek - uciskiem, a prawda - okrucieństwem. I w końcu rodzi się z tego najciemniejszy cień typu 1. Bezlitosność zrodzona z dobrych intencji.